Σύνδεση

Εγγραφή

Πλαίσιο χρήσης
110227 Τραγούδια, 250590 Ποιήματα, 28004 Μεταφράσεις, 26570 Αφιερώσεις
 

Του νεκρού αδελφού       
 
Στίχοι:  
Παραδοσιακό
Μουσική:  
Παραδοσιακό

Περιοχή:  
Ανατολική Θράκη - Κων/πολη

Μάνα με τους εννιά σου γιους και με τη μια σου κόρη,
την κόρη τη μονάκριβη την πολυαγαπημένη.
Την είχες δώδεκα χρονών και ήλιος δε σου την είδε.
Στα σκοτεινά την έλουζε, στ’ άφεγγα τη χτενίζει,
στ’ άστρι και στον αυγερινό έπλεκε τα μαλλιά της.
Προξενητάδες ήρθανε από τη Βαβυλώνα,
να πάρουνε την Αρετή πολύ μακριά στα ξένα.
Οι οκτώ αδερφοί δε θέλουνε κι ο Κωνσταντίνος θέλει.
Μάνα μου κι ας τη δώσουμε την Αρετή στα ξένα.
Στα ξένα εκεί που περπατώ, στα ξένα που πηγαίνω,
αν πάμε εμείς στην ξενιτιά, ξένοι να μην περνούμε.
Φρόνιμος είσαι Κωσταντή, μ’ άσκημα απιλογηθης.
Κι α’ μο `ρτει γιε μου θάνατος κι α’ μο `ρτει γιε μου αρρώστια,
αν τύχει πίκρα γη χαρά, ποιος πάει να μου τη φέρει;
Βάλλω τον ουρανό κριτή και τους Αγιούς μαρτύρους,
αν τύχει κι έρτει θάνατος, αν τύχει κι έρτει αρρώστια,
αν τύχει πίκρα γη χαρά, εγώ να σου τη φέρω.

Και σαν την επαντρέψανε την Αρετή στα ξένα
κι εμπήκε χρόνος δίσεκτος και μήνες οργισμένοι
κι έπεσε το θανατικό και οι εννιά αδερφοί πεθάναν,
βρέθηκε η μάνα μοναχή σαν καλαμιά στον κάμπο.
Σ’ όλα τα μνήματα έκλαιγε, σ’ όλα μοιρολογιόταν,
στου Κωνσταντίνου το μνημιό μοιρολογάει και λέει.
"Ανάθεμά σε Κωσταντή και μύρια ανάθεμά σε,
οπού μου την εξόριζες την Αρετή στα ξένα!
Το τάξιμο που μου `ταξες πότε θα μου το κάμεις;
Τον ουρανό έβαλες κριτή και τους Αγιούς μαρτύρους
αν τύχει πίκρα γη χαρά, να πας να μου τη φέρεις".
Από το μυριανάθεμα και τη βαριά κατάρα,
η γης αναταράχθηκε και ο Κωνσταντής εβγήκε.
Κάνει το σύγνεφο άλογο και τ’ άστρο χαλινάρι
και το φεγγάρι συντροφιά και πάει να τη φέρει.

Παίρνει τα όρη πίσω του και τα βουνά μπροστά του.
Βρίσκει την κι εχτενίζουνταν όξου στο φεγγαράκι.
Από μακριά την χαιρετά κι από κοντά της λέγει:
Άιντε αδερφή να φύγουμε, στη μάνα μας να πάμε.
Αλίμονο αδερφάκι μου και τι είναι τούτη η ώρα;
Αν ίσως κι είναι για χαρά, να στολιστώ και να `ρθω.
Έλα Αρετή στο σπίτι μας κι ας είσαι όπως κι αν είσαι.
Κοντολογίζει τ’ άλογο και πίσω την καθίζει.

Στην στράτα που διαβαίνανε, πουλάκια κελαηδούσαν,
δεν κελαηδούσαν σαν πουλιά, μήτε σαν χελιδόνια,
μον’ κελαηδούσαν κι έλεγαν ανθρώπινη ομιλία:
"Ποιος είδε κόρην όμορφη να σέρνει πεθαμένος"!
Άκουσες Κωνσταντίνε μου τι λένε τα πουλάκια;
Πουλάκια είναι κι ας κελαηδούν, πουλάκια είναι κι ας λένε.
Και παρακεί που πήγαιναν κι άλλα πουλιά τους λένε:
"Δεν είναι κρίμα κι άδικο, παράξενο μεγάλο,
να περπατούν οι ζωντανοί με τους αποθαμένους"!
Άκουσες Κωνσταντίνε μου τι λένε τα πουλάκια;
Πως περπατούν οι ζωντανοί με τους αποθαμένους.
Απρίλης είναι και λαλούν και Μάης και φωλεύουν.
Φοβούμαι σ’ αδερφάκι μου και λιβανιές μυρίζεις.
Εχτές βραδύς επήγαμε πέρα στον Αϊ Γιάννη
κι εθύμιασέ μας ο παπάς με περισσό λιβάνι.
Και παρεμπρός που πήγανε κι άλλα πουλιά τους λένε:
"Για ιδές θάμα κι αντίθαμα που γίνεται στον κόσμο,
τέτοια πανώρια λυγερή να σέρνει ο πεθαμένος!
Τ’ άκουσε πάλι η Αρετή και ράγισε η καρδιά της.
Άκουσες Κωνσταντίνε μου τι λένε τα πουλάκια;
Άφησ’ Αρέτω τα πουλιά κι ό,τι κι α’ θέλ’ ας λέγουν.
Πες μου πού είναι τα κάλλη σου και πού είναι η λεβεντιά σου
και τα ξανθά σου τα μαλλιά και τ’ όμορφο μουστάκι;
Έχω καιρό π’ αρρώστησα και πέσαν τα μαλλιά μου!

Αυτού σιμά αυτού κοντά, στην εκκλησιά προφτάνουν.
Βαριά χτυπά τ’ αλόγου του κι απ’ εμπροστά της `χάθη.
Κι ακούει την πλάκα και βροντά, το χώμα και βοΐζει.
Κινάει και πάει η Αρετή στο σπίτι μοναχή της.
Βλέπει τους κήπους της γυμνούς, τα δένδρα μαραμένα
βλέπει το μπάλσαμο ξερό, το καρυοφύλλι μαύρο,
βλέπει μπροστά στην πόρτα της χορτάρια φυτρωμένα.
Βρίσκει την πόρτα σφαλιστή και τα κλειδιά παρμένα
και τα σπιτοπαράθυρα, σφιχτά μανταλωμένα.
Χτυπά την πόρτα δυνατά, τα παραθύρια τρίζουν.
Αν είσαι φίλος διάβαινε κι αν είσαι εχτρός μου φύγε
κι αν είσαι ο πικροχάροντας, άλλα παιδιά δεν έχω
κι η δόλια η Αρετούλα μου λείπει μακριά στα ξένα.
Σήκω μανούλα μου, άνοιξε, σήκω γλυκιά μου μάνα.
Ποιος είναι αυτός που μου χτυπά και με φωνάζει μάνα;
Άνοιξε μάνα μου, άνοιξε κι εγώ είμαι η Αρετή σου.

Κατέβηκε, αγκαλιάστηκαν κι απέθαναν κι οι δύο.



Mάνα με τους, μάνα με τους εννιά σου γιούς,
άιντες πουλί μου χάιντες, τη μια σου θυγατέρα
την ήλουτζες, κι αμάν αμάν, την ήλουτζες στα σκοτεινά,
την ήλουτζες, την ήλουτζες στα σκοτεινά,
άιντες πουλί μου χάιντες, τη χτένιζες στα φέγγια
την εσυχνο κι αμάν αμάν, τήνε συχνοκολάκευγες

την εσυχνοκολάκευες όξω στα φεγγαράκια,
στ’ άστρι και στον αυγερινό ήπλεκες τα μαλλιά της.
Προξενητάδες ήρτανε απέ τη Bαβυλώνα
να πάρουνε την Aρετή πολύ μακριά στα ξένα.
Kι όλα τ’ αδέρφια δεν ηθέν1 κι ο Kωσταντίνος ήθε.
Mάνα να την παντρέψουμε την Aρετή στα ξένα
νά ’χω κι εγώ αποκούμπηση στα ξένα που γυρίτζω.
Φρένιμος2 είσαι Kωσταντή μ’ άσχημα λόγια λέγεις.
Κι αν μού ’ρθει θλίψη ή χαρά ποιος θα μου τήνε φέρει;
Αν σού ’ρθει θλίψη ή χαρά εγώ θα στήνε φέρω.
Ήρτε ο χρόνος δίσεκτος κι οι μήνες οργκισμένοι
κι ήπεσε το θανατικό κι οι εννιά ’δερφοί πεθάναν.
Επόθανε κι ο Κωσταντής όπου το τάμα είχε.
Κι ήμεινε η μάνα μοναχή, σαν καλαμιά στον κάμπο.
Σ’ όλα τα μνήματα ’κλαιγε σ’ όλα μοιρολογιούνταν.
Στου Κωσταντίνου το μνημιό ενέσπαν’ τα μαλλία της.
Δε μού ’λεγες βρε Κωσταντή πως ήθε ν’ αποθάνεις,
μον’ μού ’λεγες την Αρετή πως ήθε να μου φέρεις.
Aνάθεμά σου Κωσταντή και τρις ανάθεμά σε,
Οπού μου την εξόριξες την Αρετή στα ξένα.
Αφ’ την κατάρα την πολλή κι αφ’ το πολύ το κλάμα
η γης αναταράχτηκε κι ο Κωσταντίνος ήβγκε.
Άφησ’ με, Χάρε, άφησ’ με τρεις μέρες και τρεις νύχτες
να κάμω και της μάνας μου το τάμα που της είχα.
Και ποιον αφήνεις εγγυητή να πας και να γυρίσεις;
Την Παναγιά και τον Χριστό τους Άγιους Αναργκύρους.
Κάμνει το μνήμα άλογο, την πλάκα συλλιβάρι, 3
το μαύρο καβαλίκεψε στην Αρετή να πάει.
Απέ καρσί τη γνάντεψε εις το χορό κι εβάστα.
Για έλ ’δω βρε Αρετή κι η μάνα μας σε θέλει.
Αλίμον’ αδερφάκι μου και τι ’ναι που με θέλει;
Αν είναι θλίψη να θλιφτώ κι αν είν’ χαρά ν’ αλλάξω.
Καλό, κακό, βρε Αρετή, έλα μ’ αυτά που είσαι.
Το μαύρο του εγονάτισε κι απάνω την επήρε.
Στο δρόμο που πηγαίνανε, στο δρόμο που δγκιαβαίναν
ακούν πουλιά να κελαηδούν, ακούν πουλιά να λένε:
Για δες κορίτσι όμορφο που σέρνει αποθαμένος.
Γι’ άκου, γι’ άκου Κωσταντή τι λένε τα πουλάκια.
Πουλάκια είν’ και κελαηδούν πουλάκια είν’ κι ας λένε.
Μου φαίνεται βρε Κωσταντή πως λιβανιές μυρίζεις.
Εχτές προχτές επήγαμε κάτω στον άϊ Γιάννη
και θύμιασέ με ο παπάς με περισσό λιβάνι.
Και παρεμπρός που πήγανε κι άλλα πουλιά τους λενε:
Θεέ μεγαλοδύναμε μεγάλο κρίμα κάμνεις
την Αρετή την όμορφη να σέρν’ αποθαμένος.
Ότι που κοντοκόντεψαν εις τους Αγιούς Μαρτύρους.
Άμ’ αδερφή στο σπίτι μας να μπω να προσκυνήσω.
Έλα να πάμε Κωσταντή κι απέ για γύρνα πίσω.
Άμ’ Αρετή στο σπίτι μας κι εγώ ’μ’ αποθαμένος.
Παίρνει και πα στο σπίτι ντους με μια καρδγκιά καμένη,
γλέπει την πόρτα σφαλιχτή και τα κλειδγκιά παρμένα,
και τα παραθυρόφυλλα πού ’ταν αραχνιασμένα.
Άνοιξε μάνα μ’, άνοιξε κι η Αρετή σου είμαι.
Άμε Χάρε εις το καλό κι εγώ Αρετή δεν έχω.
Μνιάν Αρετή που ’χα Αρετή, άμε και γύρευγκέ την.
Να και το δαχτυλίδι μου τ’ αρραβωνιαστικού μου,
οπού μ’ αρραβωνιάσανε και τα εννιά μ’ αδέρφια.
Στην πόρτα αγκαλιαστήκανε, αντάμα ξεψυχήσαν.

1ηθέν: ήθελαν
2φρένιμος: λογικός
3συλλιβάρι: καπίστρι

Οι στίχοι συμπληρώθηκαν από το Μ. Γ. Βαγιανός, Μελί Καραπούρνων Ερυθραίας Μικράς Ασίας, Μελί Μεγάρων 1981, σ. 64 65.




 Στατιστικά στοιχεία 
       Δημοφιλία: 71.2%  (29 ψήφοι)
      Αναγνώσεις: 62911
      Σχόλια: 14
      Αφιερώσεις: 1
 
   

 Επιλογές 
 
Κοινή χρήση facebook
Στα αγαπημένα
Αφιέρωσέ το κάπου
Νέα μετάφραση
Εκτυπώσιμη μορφή
Αποστολή με email
Διόρθωση-Συμπλήρωση
 
   
 
   KONSTANTINOS @ 21-03-2005
   netriofron
10-10-2018 22:59
Χορός / Ρυθμός / Είδος : Επιτραπέζιο. Παραλογή.

Παραλογή με Πανελλήνια διάδοση ως τραγούδι, αφήγηση ή παραμύθι που συναντάται σε περίπου 262 παραλλαγές στον Ελληνικό χώρο.
Δημιουργήθηκε πριν από τον 9ο μ. Χ. αιώνα στη Μικρά Ασία.
Υποστηρίζεται ότι ο μύθος του συνδέεται με την Ελληνική μυθολογία, την επάνοδο του Άδωνη στη γη ή την ιστορία της Δήμητρας και της κόρης της Περσεφόνης.
Πραγματεύεται την ξενιτιά ,την ανάσταση του νεκρού (και η εκπλήρωση του όρκου) που είναι τα κυρίαρχα θέματα.
Του νεκρού αδελφού (ή της "Αρετής") είναι μία αφηγηματική μπαλάντα, ένας πανάρχαιος, πασίγνωστος μύθος, ο ίδιος μύθος ο οποίος είναι γνωστός και τραγουδιέται ακόμη και στην κεντρική Ευρώπη.
Ειδικά στους λαούς της Βαλκανικής χερσονήσου έχουμε την Ρουμανική ''Βόϊκα και σοφο-Κωσταντής'' ,την Αλβανική ''Κωσταντής και Δοκίνα'' ή ''Μπαλάντα της υπόσχεσης'' (''Του δοσμένου λόγου'' ,της μπέσας) του 12ου αιώνα ,στη Βουλγαρική ''Λαζάρ και Πετκάνα'' , στη Σερβική ''Γιόβαν και Γέλιτσα''.



1975 = Καρυοφύλλης Δοϊτσίδης + οι κόρες του Θεοπούλα & Λαμπριάνα , Αφήγηση : Κώστας Στρατηγάκης , , Κλαρίνο : Κυριάκος Κωστούλας , ----------- Άλμπουμ ''Τραγούδια Και Χοροί Της Θράκης Νο 3 ( Folk Songs From Thrace )'' , & στο CD ''Καρυοφύλλης Δοϊτσίδης, Λαμπριάνα* & Θεοπούλα Δοϊτσίδη ‎– Θρακιώτικα 1'' (2008) ---------- https://youtu.be/Mfxff8vsSrE

1982 = Χορωδία Γυναικών από το Μελί Μεγάρων Αττικής , ----------- Συλλογή ''Παραλογές'' (2006) --------- https://youtu.be/MDWs_HvvGbI

1994 = Χρόνης (Πολυχρόνης) Αηδονίδης (''Το Αηδόνι της Θράκης'') , ------------ στο 2πλο άλμπουμ ''Χρόνης Αηδονίδης ‎– Τραγούδια και σκοποί της Θράκης'' ------------ https://youtu.be/a37tcnChQAM

1998 = Χρυσόστομος Μητροπάνος , ----------- στο CD ''Χρυσόστομος Μητροπάνος ‎– Ήρθε Λαμπρή Και Πασχαλιά, Τραγούδια Από Το Θεσσαλιώτικο Συναξάρι'' ----------- https://youtu.be/xV4OoCDeqFs

2006 = Βαγγέλης Δημούδης , , Αφήγηση : Τραϊανή και Θόδωρος Πιτσάνης , Γκάιντα : Γιώργος Μακρής , ------------ Συλλογή ''Παραλογές'' ----------- http://www.domnasamiou.gr/?i=portal.el.songs&id=154


ΠΗΓΕΣ = [ http://www.domnasamiou.gr/?i=portal.el.songs&id=236 ] - - - - - - [ https://www.kanellatou.gr/paradosiako/sterea-ellada/evoia/tou-nekrou-aderfou.html ] - - - - - - [
https://www.discogs.com/search/?q=%CE%A4%CE%B7%CF%82+%CE%91%CF%81%CE%B5%CF%84%CE%AE%CF%82&type=release ] - - - - - [ https://www.discogs.com/search/?q=%CE%A4%CE%B7%CF%82+%CE%91%CF%81%CE%B5%CF%84%CE%AE%CF%82&type=release ] - - - - - [http://www.diapolis.auth.gr/diapolis_files/drasi9/ypodrasi9.2b_2013/3_%CE%94%CE%B9%CE%B4%CE%B1%CE%BA%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82%20%CE%95%CF%86%CE%B1%CF%81%CE%BC%CE%BF%CE%B3%CE%AD%CF%82/3.1_%CE%93%CE%BB%CF%8E%CF%83%CF%83%CE%B1%20-%20%CE%9B%CE%BF%CE%B3%CE%BF%CF%84%CE%B5%CF%87%CE%BD%CE%AF%CE%B1/%CE%A4%CE%BF%CF%85%20%CE%9D%CE%B5%CE%BA%CF%81%CE%BF%CF%8D%20%CE%91%CE%B4%CE%B5%CE%BB%CF%86%CE%BF%CF%8D_%CE%94%CE%B9%CE%B1%CE%B2%CE%B1%CE%BB%CE%BA%CE%B1%CE%BD_%CE%A0%CF%81%CE%BF%CF%83%CE%AD%CE%B3%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%B7.pdf ]
   LazarosNik
30-09-2013 15:11
Αυτο Βασιζeται στην Αλβανικη Μπαλάντα (Η μπαλάντα της υποσχεσης) και βασικό θεμα είναι η Αλβανική ΜΠΕΣΑ (Υποσχεση)
   emotion
09-10-2012 19:06
Το έκανα πέρσυ!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Με συγκινεί!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
   kastoraki
31-08-2009 02:29
uperoxo...to xerw ap exw!!! elliniki paradosi ftw!!!!
   evakoulina
16-05-2009 02:31
Το έμαθα αυτό το ποίημα μόλις χτές
   Wprincezz
10-12-2008 14:09
gamato t kaname st sxoleio k t analusame kiolas
pl wraia logia pragmatika teleia
   .ΜΙΛΕΝΑ.
12-05-2008 12:44
προσκυνω...
   katerinakon
26-04-2008 09:57
   Αφιερωμένο από k filis - kiato
για k. fili - naoysa
06-02-2008 03:41
vbbnnbn
   Φαληρέας
27-06-2007 02:57
Κορυφαίο....
   kleioeuterpe
21-02-2007 13:14
(from Spain) canción popular fundamental en la historia de la cultura helena, magnífico ejemplo de la "dimotiká tragudia".
   Ανώνυμο σχόλιο
23-06-2006
Συγκλονιστικό, το θυμάμαι από το Λύκειο κι ας πέρασαν 18 χρόνια! Η ΑΓΑΠΗ του ΑΔΕΛΦΟΥ είναι ΠΑΝΤΟΤΙΝΗ!!!
   Ανώνυμο σχόλιο
10-06-2006
εμπήκε χρόνος δίσεκτος και μήνες οργισμένοι
   Ανώνυμο σχόλιο
12-04-2006
γαϊτανάκι
   Ανώνυμο σχόλιο
03-01-2006
ΑΑΧ! ΠΟΛΥ ΩΡΑΙΟ ΤΟ ΚΑΝΑΜΕ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΕΡΣΙ Κ ΣΧΕΔΟΝ ΝΑ ΚΛΑΨΩ ΚΑΘΩΣ ΜΙΛΟΥΣΕ Η ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ..


Πρέπει να συνδεθείς για να μπορείς να καταχωρίσεις σχόλιο